Po prostu: Dzień dobry

Gość Niedzielny

Był w nim przez dwadzieścia sześć lat. Odkąd zaczął używać rozumu, dostrzegał z całą dla siebie oczywistością, że jest inny. - Najpierw różnisz się od kolegów mniej płynną mową. Zacinanie się staje się powodem dziecięcych kpin, zaszufladkowania, wytykania palca mi - wspomina. - Potem, ale bardzo szybko potem, zaczyna temu towarzyszyć niepokój. Denerwujesz się, bo chcesz coś powiedzieć. Denerwujesz się. Bo masz coś powiedzieć. Taka inność przeszkadza. Trzeba ją ukryć -opowiada z uśmiechem.

Koszmar

Jąkanie nie jest zwykłym zaburzeniem mowy. Jąkanie to stan. Który przejmuje kontrolę nad całym ciałem osoby i blokuje wypowiadanie swoich myśli? - Zaczynasz układać zdania nie z wyrazów, które najlepiej oddają twoje myśli, ale z tych. Które potrafisz wypowiedzieć bez zająknięcia - wyjaśnia Marek Malesza z Zebrzydowa koło Świdnicy? - Tak powstają prymitywne zdania, które zdają się świadczyć o tym. że jesteś opóźniony w rozwoju. Tak cię postrzega środowisko. Budujesz, więc mur. Zamykasz się w sobie. Przestajesz istnieć towarzysko. Czasami całe imprezy właściwie nikt nie zauważa, że jesteś. I to ci pasuje, bo nie musisz odpowiadać na pytania, nie musisz wyrażać swojego zdania. Ten mur z jednej strony chroni cię przed zranieniem. Z drugiej potęguje samotność i poczucie krzywdy.

Jąkający się żyją w nieustannym napięciu. - Człowiek budzi się rano i wcale nie chce mu się wstać - opowiadają. - Obmyśla cały nad¬chodzący dzień:, kto zechce go dzisiaj o coś za pytać, co trzeba będzie załatwić itd. Potem cały

Spojrzenie prosto w obiektyw - od roku dla Marka Maleszy to żaden problem

Dzień toczy się w nieustannym napięciu. Tak jak dzikie zwierze ciągle oczekuje zagrożenia. Boi się ludzi. Ciągłe napięcie niektórych partii mięśni nie pozwala mu odpocząć. Człowiek zaczyna mieć dość życia, w którym nie może brać aktywnego udziału. W niektórych przypadkach mogą pojawiać się nawet poważne myśli samobójcze.

Diagnoza

Lilia Arutyunian. Rosyjska specjalistka od logopedii, która od pięćdziesięciu lat pracuje nad metodą leczenia jąkania, diagnozuje: „Żeby podkreślić całościowy charakter jąkania i skład jego elementów, a także prześledzić przyczynowo-skutkowe związki, będzie wy-godniej przedstawić go w formie drzewa. Najważniejsze w tym są jego trzy korzenie. Na zwijmy je -triadą jąkania-. Pierwszy korzeń to niepłynność mowy. Drugi - uczucie niepokoju towarzyszące jąkaniu, napięcie emocjonalne związane z aktem mowy. Trzeci korzeń - to chęć ukrycia wady. Związana z uświadomieniem sobie faktu jąkania. Wszystkie te korzenie splatają się ze sobą i rodzą pień - pień strachu przed mówieniem, pień logo fobii, który nie jest proporcjonalny do zająknięć na ustach" - można przeczytać na stronie internetowej Centrum Terapii Jąkania w Mikołowie. Tutaj rok temu trafił Marek. Tutaj otwarto wreszcie więzienie, w którym żył przez dwadzieścia sześć lat swego życia.

Nowa mowa

- Zrozumiałam, że jąkanie mieszka w duszy. I potrzeba dużo czasu i pracy, żeby je stamtąd wygonić. Najważniejsze to chęć ukrycia defektu, niepokój podczas mowy i zacięcie na ustach. Chcesz usunąć jedno, nic z tego nie wyjdzie. Od początku trzeba pracować nad wszystkim - tłumaczy rosyjska profesor.

Marek opowiada: - Kiedyś myślałem, że największym wyczynem będzie dla mnie stanięcie przed klasą i wygłoszenie przemówienia. Myliłem się. Podczas terapii miałem wejść do zwykłego autobusu miejskiego. W zupełnie zwyczajny dzień. Stanąć wśród przypadkowych ludzi i po przywitaniu się z nimi, przedstawieniu się. Opowiedzieć swoją historię - Marek patrzy mi prosto w oczy. To ważne. Uśmiecha się. To też ważne. Mówi wolno i z lekkim zaśpiewem. Oczywiście, to też element terapii. Po roku pracy jest na czwartym stopniu (siedmiostopniowej skali) prędkości wypowiadania sylab.

Podczas terapii chodzi o wykonywanie ćwiczeń, które potrafią zniszczyć korzenie „triady jąkania". Oprócz techniki relaksacyjnej i właściwego rytmu mówienia chodzi tak że o przełamanie lęku przed ludźmi. Dlatego każdego dnia chłopak wędruje po Świdnicy i prowokuje rozmowy: z przechodniami, w urzędach w sklepach. - „Kontakty" są powodem zniechęcenia, które się z czasem pojawia

- Relacjonuje. - Z powodu specyficznej intonacji głosu i wzroku utkwionego w rozmówcy ludzie biorą mnie za pijanego albo naćpanego

- Nie jest to przyjemne. Wyjaśnienia? Jeśli zdążysz ich udzielić - odnoszą skutek. Ale nie zawsze chcą cię słuchać - dodaje.

Mówi też, że na początku entuzjazm z powodu płynnego, choć wolnego mówienia jest tak duży. Że nie zrażają dziwne reakcje oto¬czenia. Potem wraz z przyzwyczajeniem do nowego sposobu mówienia przychodzi inna wrażliwość. - Gdy słyszysz w słuchawce telefonu: „Spadaj", a dzwonisz tylko po to, by zapytać o warunki najmu autokaru, który przewiezie twoich weselnych gości, jak masz się czuć? - Pyta retorycznie sierpniowy nowożeniec.

Życie

To, co trwało przez tyle lat, dzisiaj zaczyna być już tylko wspomnieniem. Marek żałuje, że nie dowiedział się o metodzie „nowej mowy" wcześniej. Młodsi pacjenci szybciej uczą się nowego sposobu mówienia. Jest jednak dumny z tego. Co osiągnął? Wytrwale zmierza do celu: swobodnego mówienia. - Kiedy pomyślę, że jeszcze rok temu nie byłbym w stanie popatrzeć rozmówcy w oczy, a dzisiaj gapię się w nie z uśmiechem na ustach, wtedy dostrzegam nową, jakość w swoim życiu - cieszy się? - Nie zastanawiam się, czy po wejściu do czyjegoś domu będę musiał powiedzieć „dzień dobry!" Albo czy w bramie moich znajomych jest domofon. Wcześniej, zanim odpowiedziałem na zapytanie „kto tam?", Mijały sekundy milczenia, które dawały prawo do odłożenia słuchawki i. No i wreszcie istnieję w towarzystwie. To bardzo przyjemna nowość - kończy, wciąż świdrując mnie wzrokiem.

Odchodzą problemy związane ze zniewoleniem przez jąkanie. Pozostają już tylko te zwyczajne. Marek jest absolwentem politechniki, inżynierem środowiska. Szuka pracy. Dotychczas jąkanie utrudniało mu zatrudnienie. Dzisiaj pozostała już tylko kwestia rynku pracy. Tylko tyle.